matrah artışı sonraki dönem kdv ile ilgili danıştay kararı
Matrah Artırımı Sonrası Devreden KDV İncelemesi: Güncel Danıştay Kararları
Vergi barışı veya halk arasındaki yaygın adıyla “matrah/vergi artırımı”, mükelleflere geçmiş dönemler için önemli bir mali güvenlik sağlar. Ancak uygulamada, “sahte fatura” şüphesiyle yapılan vergi incelemelerinde, vergi artırımı yapılmış olsa dahi “sonraki döneme devreden KDV” tutarlarına müdahale edilmesi sıkça karşılaşılan bir sorundur.
Şubat 2025 tarihinde Danıştay 3. Dairesi tarafından verilen güncel kararlar, matrah artırımı yapan mükellefler için devreden KDV incelemelerinin sınırlarını net bir şekilde çizmektedir.
Matrah Artırımı ve İnceleme Yasağının Kapsamı
İlgili kanunlar (6736 ve 7326 sayılı Kanunlar) kapsamında katma değer vergisi yönünden vergi artırımında bulunan mükellefler için asıl kural, artırdıkları vergiyi ödemeyi kabul ettikleri yıllara ait vergilendirme dönemleriyle ilgili olarak KDV incelemesi ve tarhiyatı yapılmamasıdır.
Ancak kanun koyucu bu kurala bazı istisnalar getirmiştir:
Artırım talebinde bulunulan yılları izleyen dönemlerde yapılacak vergi incelemelerine ilişkin olarak, “sonraki dönemlere devreden katma değer vergisi” yönünden inceleme ve tarhiyat hakkı saklı tutulmuştur.
İhraç kaydıyla teslimlerden veya iade hakkı doğuran işlemlerden doğan terkin ve iade işlemleriyle ilgili inceleme hakkı da mevcuttur.
Danıştay’ın “İlave Vergi Yükü” Yaklaşımı
Kanun her ne kadar devreden KDV incelemesine izin verse de, bu incelemelerde artırım talebinde bulunulan dönemler için tarhiyat önerilemeyeceği açıkça hüküm altına alınarak mükelleflere ilave bir vergi yükü getirilmemesi amaçlanmıştır.
Danıştay kararlarında vurgulanan husus şudur: Artırım talebinde bulunulan yıldan izleyen yıla devreden indirilecek KDV tutarının azaltılması veya 0,00 TL (sıfır) olarak belirlenmesi nedeniyle, izleyen yıllarda ödenecek vergi çıkması ve tarhiyat yapılması kanunun kuralına aykırıdır. Mükelleflerin kayıtlara intikal ettirdikleri faturalara dayalı indirimlerinin reddedilmesi sonucunda devreden KDV’nin azaltılarak sonraki yıllar için tarhiyat yapılması durumunda, vergiyi doğuran olay aslında haksız indirime sebebiyet verildiği iddia edilen ilgili (yani matrah artırımı yapılan) yılda gerçekleşmektedir.
Emsal Danıştay 3. Daire Kararları Özeti
Konunun daha iyi anlaşılması için Danıştay 3. Dairesinin Şubat 2025 tarihli üç emsal kararı aşağıda özetlenmiştir.
1. 2024/3602 Esas, 2025/572 Karar (11.02.2025)
Olay: Davacı mükellef, 7326 sayılı Kanun kapsamında 2020 yılı için KDV artırımında bulunmuştur.
Uyuşmazlık: İdare, mükellefin alımlarının bir kısmını sahte faturalarla belgelendirdiği gerekçesiyle indirimleri reddetmiş, önceki yıldan devreden indirilebilecek KDV tutarını azaltarak 2021 yılı için re’sen vergi ziyaı cezalı KDV tarhiyatı yapmıştır.
Karar: Danıştay, sahte faturalara dayalı indirimlerin reddi neticesinde indirilebilecek KDV’nin azaltılarak ilgili yıllara ait beyanların yeniden düzenlenmesi sonucu mükellefin tarhiyatla karşı karşıya bırakılmasının, vergi artırımı düzenlemesinin öngörülü amacına uygun düşmediğini belirtmiş ve davanın mükellef aleyhine olan kısımlarını bozmuştur.
2. 2024/2215 Esas, 2025/786 Karar (20.02.2025)
Olay: Mükellef, 2020 yılı için 7326 sayılı Kanun’un 5. maddesinin 3. fıkrası uyarınca KDV artırımında bulunmuş ve borçlarını ödemiştir.
Uyuşmazlık: 2020 yılındaki alımların sahte faturalarla belgelendirildiği gerekçesiyle indirimler reddedilmiş, devreden KDV azaltılmış ve 2021 yılı için cezalı vergi salınmıştır.
Karar: Danıştay, devreden KDV tutarının azaltılması suretiyle izleyen yıllar için yapılan tarhiyatlarda vergiyi doğuran olayın haksız indirimin yapıldığı yılda gerçekleştiğini vurgulamış; mükellefin tarhiyatla karşı karşıya bırakılmasını vergi artırımının amacına aykırı bularak cezalı verginin kaldırılması kararını onamıştır.
3. 2023/803 Esas, 2025/819 Karar (24.02.2025)
Olay: Davacı şirket, 2015 yılı için 6736 sayılı Kanun kapsamında KDV yönünden matrah artırımında bulunmuştur.
Uyuşmazlık: 2015 yılında alınan bazı faturaların sahte olduğu iddiasıyla, KDV indirimleri reddedilmiş ve 2015 Aralık döneminden sonraki dönemlere devreden KDV tutarı azaltılmıştır.
Karar: İndirilebilecek KDV’nin haksız yere indirim konusu yapılan tutarda azaltılarak devreden KDV tutarının düşürülmesi suretiyle, izleyen yıllarda ilave bir vergi yükü yaratılacak olması matrah artırımı kanununun öngörülü amacına aykırı bulunmuş ve KDV tutarının azaltılması işleminin iptali onanmıştır.
Sonuç olarak; Danıştay 3. Dairesi, matrah/vergi artırımı yapan mükelleflerin, artırım yaptıkları yıllara ait “sahte fatura” iddiaları üzerinden devreden KDV’lerinin düşürülerek izleyen yıllarda cezalı tarhiyata maruz bırakılmasını hukuka ve yasanın amacına aykırı bulmaktadır.
KDV Yönünden Vergi (Matrah) Artırımında Bulunan Dönemde KDV Tarhiyatı Yapılamayacağı Gibi Bu Döneme İlişkin Olarak KDV İndirimlerinin Reddedilmesi Sonucunda Beyanlarının Düzeltilmesi Neticesinde Matrah Artırımının Bulunmadığı İzleyen Yıllarda Da Tarh
KDV Yönünden Vergi (Matrah) Artırımında Bulunan Dönemde KDV Tarhiyatı Yapılamayacağı Gibi Bu Döneme İlişkin Olarak KDV İndirimlerinin Reddedilmesi Sonucunda Beyanlarının Düzeltilmesi Neticesinde Matrah Artırımının Bulunmadığı İzleyen Yıllarda Da Tarhiyat Yapılamayacaktır.
? Sonraki dönemlere devreden katma değer vergisi yönünden yapılan incelemelerde artırım talebinde bulunulan dönemler için tarhiyat önerilemeyeceği yolundaki bu kuralın, artırım talebinde bulunulan yıldan izleyen yıla devreden indirilecek katma değer vergisi tutarının azaltılması ya da 0,00 TL (sıfır) olarak belirlenmesi nedeniyle ödenecek verginin çıktığı izleyen yıl ve yıllar için yapılacak tarhiyatları da kapsadığının kabulü gerekir.
? Nitekim, mükelleflerin kayıtlara intikal ettirdikleri faturalara dayalı indirimlerinin reddedilmesi sonucunda izleyen yıllara azalarak veya 0,00 TL (sıfır) olarak devreden indirilebilecek katma değer vergisi tutarı gözetilerek yeniden düzenlenen beyan tablosu uyarınca izleyen yıl veya yıllar için yapılan tarhiyatlarda vergiyi doğuran olay, söz konusu faturaların yasal defter ve kayıtlara alınmak suretiyle haksız indirime sebebiyet verildiği ilgili yılda gerçekleşmektedir.
? Davacının 7143 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun kapsamında katma değer vergisi artırımında bulunduğu 2017 yılında kendisine yapılan teslim ve/veya hizmetlerden kaynaklanan indirilebilecek katma değer vergisi tutarının, hesaplanan katma değer vergisi tutarından fazla olması nedeniyle sahte faturalara dayalı indirimlerinin reddi neticesinde ödenecek vergi farkı çıkmamış ise de indirilebilecek katma değer vergisi haksız yere indirim konusu yapılan tutarda azaltılarak 2017 yılı beyanlarının azaltılan bu tutara göre yeniden düzenlenmesi sonucu devreden katma değer vergisi tutarı 0,00 TL (sıfır) olarak belirlenmek suretiyle uyuşmazlık konusu tarhiyatla karşı karşıya bırakılmış olmasının vergi artırımı düzenlemesinin öngörülüş amacına uygun düştüğünden söz edilemeyeceğinden Vergi Mahkemesi kararının, tarhiyatın, önceki yıldan devreden indirilebilecek katma değer vergisinden kaynaklanan kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunun reddinde hukuka uygunluk bulunmamıştır.”
(Danıştay 3. Dairenin Kararı)
Hakan DEĞİRMENCİ
@_HakanDegrmenci
Vergi Müfettişi 11/01/2025.
Matrah artırımı yapılan dönemden -devreden KDV sıfır kabul edilerek- matrah artırımı yapılmayan döneme tarhiyat yapılamayacağına ilişkin emsal;
"Davacının 7143 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılmasına İlişkin Kanun kapsamında katma değer vergisi yönünden matrah artırımında bulunduğu 2017 takvim yılında kendisine yapılan teslim ve/veya hizmetlerden kaynaklanan indirilebilecek katma değer vergisi tutarının, hesaplanan katma değer vergisi tutarından fazla olması nedeniyle sahte faturalara dayalı indirimlerinin reddi neticesinde ödenecek vergi farkı çıkmamış ise de indirilebilecek katma değer vergisi haksız yere indirim konusu yapılan tutarda azaltılarak 2017 takvim yılı beyanlarının azaltılan bu tutara göre yeniden düzenlenmesi sonucu devreden katma değer vergisi tutarı 0,00 TL (sıfır) olarak belirlenmek suretiyle uyuşmazlık konusu tarhiyatla karşı karşıya bırakılmış olmasının matrah artırımı düzenlemesinin öngörülüş amacına uygun düştüğünden söz edilemeyeceğinden, Vergi Mahkemesi kararının aleyhe olan hüküm fıkrasına davacı tarafından yöneltilen istinaf başvurusunu reddeden Vergi Dava Dairesi kararının söz konusu hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir." (Danıştay 3. D. 29.11.2023)
Matrah Artırımı Sonrası Devreden KDV Azaltılarak Tarhiyat Yapılamaz
Ankara 3. Vergi Mahkemesi’nin 2025/1529 Esas, 2026/574 Karar sayılı önemli kararında; matrah artırımı yapılan dönemlerde, sonradan “sahte belge” iddiasıyla devreden KDV’nin azaltılması suretiyle izleyen yıllarda ek KDV tarhiyatı yapılamayacağı yönünde hüküm kurulmuştur.
Davada; mükellefin 7326 ve 7440 sayılı Kanunlar kapsamında KDV yönünden matrah artırımı yaptığı ve ödemelerini süresinde yerine getirdiği halde, artırıma konu 2020 yılı kayıtlarındaki bazı faturalar nedeniyle devreden KDV azaltılarak 2021 yılı KDV iadeleri üzerinden cezalı tarhiyat yapılmıştı.
Ankara 3. Vergi Mahkemesi ise;
▪️ Matrah artırımı kurumunun amacının mükellefi geçmiş dönemler yönünden ilave vergi yükünden korumak olduğunu,
▪️ Devreden KDV incelemesi gerekçe gösterilerek artırıma konu dönemlerin dolaylı şekilde yeniden vergilendirilemeyeceğini,
▪️ İzleyen yılda ortaya çıkan tarhiyatın esasen matrah artırımı yapılan döneme dayandığını,
▪️ Bu nedenle yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk bulunmadığını,
belirterek tarhiyatların tamamını kaldırmıştır.
‼️Özellikle devreden KDV incelemeleri ile matrah artırımı hükümlerinin birlikte değerlendirildiği uyuşmazlıklarda emsal niteliğinde değerlendirilebilecek önemli bir karar olduğunu düşünüyorum.
????Kararın oluşmasına katkı sunan ve süreci titizlikle yürüten hukukçularımıza teşekkür ederim. Zübeyir ÜLGER YMM