TÜR DEĞİŞİKLİĞİNDE DEVREDEN KDV SORUNU

DEVİR, BÖLÜNME, BİRLEŞME VE TÜR DEĞİŞTİRME İŞLEMLERİNDE DEVREDEN KDV’YE İLİŞKİN DÜZENLEMELER VE DEĞERLENDİRMELER

Bilindiği üzere, KDV Kanununun 17/4-c maddesine göre; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 81’inci maddesinde belirtilen işlemler ile aynı maddenin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde adi ortaklıkların sermaye şirketine dönüşmesi işlemleri ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre yapılan devir ve bölünme işlemleri KDV’den istisna bulunmaktadır.

Bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından Katma Değer Vergisi Kanununun 30’uncu maddesinin (a) bendi hükmü uygulanmamaktadır. İşlem sonunda faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerce yüklenilen ve indirilemeyen vergiler, faaliyete başlayan veya devir ve bölünme sonrasında devredilen veya bölünen kurumların varlıklarını devralan mükellefler tarafından mükerrer indirime yol açmayacak şekilde indirim konusu yapılabilmektedir.

7524 sayılı Kanunun 19’uncu maddesi ile, KDV Kanununun 17’nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (c) bendinin parantez içi hükmünde yer alan “mükerrer indirime yol açmayacak şekilde” ibaresinden sonra gelmek üzere “Vergi Usul Kanununda düzenlenen zamanaşımı süreleri ile bağlı olmaksızın yapılacak vergi incelemesi sonucuna göre indirim konusu yapılır” ibaresi eklenmiştir. Söz konusu değişiklik sonrası 3065 sayılı KDV Kanunu’nun 17/4-c maddesi şu şekilde olmuştur:

“Gelir Vergisi Kanunu’nun 81 inci maddesinde belirtilen işlemler ile aynı maddenin birinci fıkrasının (2) numaralı bendinde yazılı şartlar dahilinde adi ortaklıkların sermaye şirketine dönüşmesi işlemleri ve Kurumlar Vergisi Kanunu’na göre yapılan devir ve bölünme işlemleri (Bu kapsamda vergiden istisna edilen işlemler bakımından Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 30 uncu maddesinin (a) bendi hükmü uygulanmaz. İşlem sonunda faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerce yüklenilen ve indirilemeyen vergiler, faaliyete başlayan veya devir ve bölünme sonrasında devredilen veya bölünen kurumların varlıklarını devralan mükellefler tarafından mükerrer indirime yol açmayacak şekilde (7524 sayılı Kanunun 19 uncu maddesiyle eklenen ibare Yürürlük; 02.08.2024), Vergi Usul Kanununda düzenlenen zamanaşımı süreleri ile bağlı olmaksızın yapılacak vergi incelemesi sonucuna göre indirim konusu yapılır.)’’

Bu değişiklik 7524 sayılı Kanunun yayım tarihi olan 02.08.2024 itibariyle yürürlüğe girmiştir. Kanun gerekçesinde düzenlemenin amacı şu şekilde belirtilmiştir: “Faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerin bünyesinde bulunan söz konusu sonraki döneme devreden KDV tutarlarının gerçekliğine ilişkin herhangi bir tespit ve araştırmanın bulunmaması, devralan mükellefler tarafından haksız KDV indirimi ve iadelerine sebebiyet vermektedir. Yapılan düzenleme ile faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerin bünyesinde bulunan söz konusu sonraki döneme devreden KDV tutarlarının devralan şirkette indirilecek KDV olarak kullanılabilmesi için, bu KDV'nin doğruluğuna ilişkin gerekli incelemenin Vergi Usul Kanununda düzenlenen zamanaşımı süreleri ile bağlı olmaksızın yapılması ve inceleme sonucuna göre indirim hakkının verilmesi sağlanmaktadır.”

Söz konusu değişiklik ile kayıtlı değerlere itibar edilerek yapılan vergisiz devir ve bölünme işlemlerinde faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerin sonraki döneme devreden KDV tutarlarının devralan şirkette indirilecek KDV olarak kullanılabilmesi için, bu KDV’nin doğruluğuna ilişkin gerekli incelemenin Vergi Usul Kanununda düzenlenen zamanaşımı süreleri ile bağlı olmaksızın yapılması ve inceleme sonucuna göre indirim hakkının verilmesi hükme bağlanmıştır.

Bu noktada, düzenlemenin yayım itibariyle yürürlüğe girmiş olması, devreden KDV’nin indirimine yönelik olarak yapılacak vergi incelemesine ilişkin bir süre belirlenmemesi ve iade hakkı doğuran işlemeleri bulunan şirketlerin hak kaybına uğrayıp/uğramayacakları şirketler açısından belirsiz bir durum olarak ortaya çıkmaktadır. 

Öte yandan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 19/2 maddesi uyarınca, nev’i (tür) değiştirmeleri de devir hükmünde olduğundan, inceleme şartının tür değişikliklerinde de uygulanacağı anlamına gelmektedir. 7524 sayılı Kanunun gerekçesinde söz konusu değişiklik; faaliyetini bırakan, bölünen veya infisah eden mükelleflerin bünyesinde bulunan sonraki döneme devreden KDV tutarlarının gerçekliğine ilişkin herhangi bir tespit ve araştırmanın bulunmamasının, devralan mükellefler tarafından haksız KDV indirimi ve iadelerine sebebiyet vermesi şeklinde açıklanmıştır.

Oysaki, şirketlerin tür değiştirmesi işleminde yalnızca şirketlerin unvanı değişmektedir. Bu kapsamda nevi değişikliklerinde, söz konusu değişikliğin amacına aykırı haksız KDV indirimi ve haksız KDV iadesinden söz etmek çok da mümkün görünmemektedir.

Diğer yandan, KDV Kanununun 17’nci maddesinin (4) numaralı fıkrasının (c) bendinde sayılan işlemlerin tamamı kayıtlı değerler üzerinden gerçekleştirilen vergisiz işlemlere ilişkin bulunmaktadır. Dolayısıyla, vergili birleşmelerde yukarıda yer alan hükümlerin uygulanacağına ilişkin bir belirleme bulunmamaktadır.

SONUÇ

7524 sayılı torba Kanunla, diğer Kanunların yanı sıra KDV Kanununda da önemli değişiklikler ve düzenlemeler yapılmıştır. KDV Kanunu yönünden gerçekleştirilen en önemli değişiklikler, 5 yıl boyunca devreden KDV’nin indirimden çıkarılarak gider yazılması ve Devir, Bölünme, Birleşme ve Tür Değiştirme işlemlerinde devreden KDV’nin indiriminin vergi incelemesine bağlanması olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu makale ile 7524 sayılı Kanunla getirilen KDV Kanuna ilişkin yeni düzenlemelere ve yapılan değişikliklerin uygulanması noktasında karşılaşılması muhtemel belirsizliklere değinilmeye çalışılmıştır. Zira, söz konusu düzenlemelerin mükellefler açısından yaratacağı sonuçların iyi analiz edilmesi önem arz etmektedir.